تعریف بازی
تعريف بازي :
به هرگونه فعاليت جسمي يا ذهني هدفدار كه به صورت فردي يا گروهي انجام مي پذيرد و موجب كسب لذت و اقناع نياز ها ي كودك شود بازي مي گويند .
نقش بازي در رشد اجتماعي كودك :
· موجب ارتباط كودك با محيط بيرون مي شود . دنياي اجتماعي او را گسترش مي دهد.
· موجب شكوفايي استعداد ها ي نهفته و بروز خلاقيت مي شود .
· همكاري و همياري و مشاركت كودك توسعه مي يابد .
· با رعايت اصول و مقررات آشنا مي شو د.
· همانند سازي با بزرگسالان را مي آموزد .
· با مفهوم سلسله مراتب آشنا شده و آن را رعايت مي كند .
· رقابت را مي آموزد و شكست را بطور واقعي تجربه مي كند .
· قدرت ابراز وجود پيدا مي كند و از ترس و كمرويي و خجالت بيهوده رها مي شود .
· حمايت افراد ضعيف را مي آموزد .
نقش بازي در رشد عاطفي كودك :
1. نياز به برتري جويي را ارضا مي كند .
2. موجب ابراز احساسات و عواطف و ترس ها و ترديدها و مهر و محبت ها و خشم كينه ها و نگراني ها مي شود .
3. تمايل به جنگجويي و ستيزه گري را كم مي كند .
4. برون گري كودك را افزايش مي دهد .
نقش بازي در رشد جسمي كودك :
· موجب رشد هماهنگ دستگاهها و اعضا مختلف بدن مي شود .
· باعث تقويت حواس كودك مي شود .
· نيرو و انرژي بدن را به بهترين شكل مصرف مي كند .
· كودك به توانمندي هاي فكري و بدني خود آگاهي پيدا ميكند .
نقش بازي در رشد ذهني كودك :
· در يادگيري زبان نقش بسزايي دارد .
· در رشد هوشي كودك بسيار موثر است .
· با مفاهيم ساخت فضا و شكل آشنا مي شود .
· رفتارهاي هوشمندانه كودك تقويت مي شود .
· موقعيت استفاده از قوه ي تخيل در كودك به وجود مي آيد.
· زمينه بهتري براي تفكر فرهم مي كند.
انواع بازي
كودكان روحيات متفاوتي دارند و با توجه به ويژگي هاي خود بازي هاي مختلفي را تجربه مي كنند .
عواملي كه در انتخاب نوع بازي دخالت دارد عبارتند از : تفاوت هاي فردي و ميزان سلامتي و سطح رشد جسمي و حركتي و بهره ي هوشي و جنسيت و خلاقيت و فرهنگ خانواده و موقعيت جغرافيايي بر همين اساس بازي به انواع گوناگون تقسيم مي شود.
1- بازي هاي جسمي :
از قديمي ترين نوع باز يهاست ،به ابزار مخصوص نيازمند است، هم به صورت انفرادي و هم به صورت گروهي انجام مي شود . براي مصرف انرژي اضافي بدن و نجات يافتن از خستگي و كسالت بسيار مفيد است و رفتارهاي نا آرام و پر خاشگري توام با عصبانيت كودك را كاهش مي دهد .
2- بازي تقليدي :
كودك به تقليد نقش ها يي مي پردازد كه آن ها را باور ها كرده است . معمولا بهترين شخصيت ها براي شروع ايفاي نقش والدين ،برادران ،خواهران و دوستان هستند . كودك از ايفاي نقش آنان لذت برده و تجربه كسب مي كند . در دوره دبستان بيشتر نقش معلمان را تقليد مي كند و در حالي كه در دوره نوجواني از تقليد رفتار بزرگسالان دوري مي كند و به تقيلد رفتار هاي همسالان مي پردازد كه اين خود آغازي است براي هماهنگي و همسو شد ن با گرو هاي اجتماعي و ايفاي نقش هاي واقعي زندگي .
3- بازي هاي نمايشي
كودك در تقليد از بزرگتر ها از لباس ووسايل مخصوص آن ها نيز استفاده مي كند مانند پسر كوچكي كه كت پدر را به تن كرده ، عينك او را به چشم مي زند و يا دختري بچه اي كه كفش پاشنه دار مادر را مي پوشيده و به زحمت راه مي رود.
4- باز ي هاي نمادي :
زماني كه كودك دستيابي به ابزار و وسايل مورد نياز خود را غير ممكن مي بيند ، نياز هاي و آروزهاي خود را با استفاده از وسايل نمادين و از طريق بازي بيان مي كند براي مثال بر تكه اي چوب سوار شده اين طرف و آن طرف مي رود مانند اين كه سوار بر اسبي شده و آن را هدايت ميكند اين نوع بازي يكي از بهترين شيوه هاي بازي درماني محسوب مي گردد.
5- بازي هاي آموزشي :
مهمترين وسيله آموزش كودك ، استفاده از وسايل باز مناسب است مانند مكعب هاي چوبي كه با جور كردن و دسته بندي كردن آنها با مسائل اساسي كودك با واقعيت موجود زندگي مي توان كرد
باز ي هاي آموزشي موجب تقويت حواس و رشد قواي ذهني و اجتماعي مي شوند به شرط آنكه سعي كنيم كنترل اصلي بازي در اختيار كودك باشد . و جهت مسير آ ن را او تعيين كند .
6- بازي هاي خلاقيتي :
كودك از طريق به وجود آوردن چيزي ، عقايد و احساساتش را اظهار مي كند ، مانند نقاشي ، موسيقي ، خمير بازي ، شن بازي و يا استفاده از لغات كه قادر مي سازد تا در اينده داستان شعر و نمايشنامه بنويسد.
توصيه هايي براي والدين :
1. به بازي كودكان اهميت دهيم زيرا زندگي آنها در بازي شكل واقعي به خود مي گيرد .
2. تلاش كنيم تا بازي هاي كودكان متناسب با فرهنگ و ارزش هاي خانواده باشد .
3. با دقت در تفكرات خلاق و پويايي كودكان در حال بازي مي توانيم با چگونگي شخصيت آنها بيشتر آشنا شويم .
4. در بازي كودكان دخالت نكنيم اما راهنما و كمك كننده خوبي باشيم .
5. با همبازي شدن با كودكان راه دوستي ها را باز كنيم و راه پنهان كاري هاي دوره ي نوجواني را ببنديم .
6. كاري كنيم كه بازي به صورت تجربه اي لذت بخش در ذهن كودك باقي بماند .
7. براي توقف كردن بازي از امر و نهي استفاده نكينيم .
8. با توجه به روحيه ي كنجكاو كودك به گونه اي او را راهنمايي كنيم كه به تفكر مثبت و انديشه خلاق و سازنده دست يابد.
9. مراقب باشيم كه محيط بازي موجب آسيب جسمي فكري و يا رواني نشود .
10. در انتخاب نوع بازي به سن جنس و توانايي هاي فرزندمان توجه كنيم .
11. نوع و مدت زمان بازي فرزندمان را طوري كنترل كنيم كه از فشار هاي هيجاني و روحي بيش از حد دور باشيم
12. براي انتخاب الگوهاي صحيح زمينه ي مناسبي را براي باز ي هاي تقليدي كودكان نمان فراهم نماييم .
13. از محدود كردن در هنگام بازي بپرهيزيم
14. وسايل بازي را مناسب سن و رشد كودك تهيه كنيم
15. آداب اجتماعي و چگونگي رفتار با ديگران را ضمن همبازي شدن با كودكان مي توانيم به صورت غير مستقيم به آن ها بيا موزيم .
مقاله فوق از جزوات اشاره ويژه انجمن اوليا و مربيان گرفته شده است .
